Roztocze. Polska jak malowana

Pierwsze, co ujmuje cz這wieka na Roztoczu, to absolutny spok鎩 i doskona這嗆 otaczaj帷ego nas krajobrazu. Podobno nawet czas tu przystan掖, z豉pany w pu豉pk zachwytu nad urod tej ziemi.

Rozci庵aj帷e si od Kra郾ika do Lwowa. Budowane w duchu renesansu i niszczone tatarskimi, kozackimi i szwedzkimi najazdami. Ze wzgórzami poro郾i皻ymi soczystymi lasami pe軟ymi dzikiego zwierza. Z meandruj帷ymi rzekami wyrzynaj帷ymi w pod這簑 bystre progi i uskoki skalne, potocznie zwane szumami. Z licznymi kamiennymi krzy瘸mi i kapliczkami na ka盥ym skrzy穎waniu. Ze 軼ieraj帷ymi si wp造wami Wschodu i Zachodu. Pe軟e opowie軼i i legend rozbudzaj帷ych marzenia o wolno軼i. To w豉郾ie Roztocze.

Papie Jan Pawe II, wielki mi這郾ik roztocza雟kiego krajobrazu, podczas jednej z pielgrzymek powiedzia: "Tutaj z wyj徠kow moc zdaje si przemawia b喚kit nieba, ziele lasów i pól, srebro jezior i rzek. Tutaj 酥iew ptaków brzmi szczególnie znajomo...". I trudno si z tym nie zgodzi. Kameralne wsie z drewnianymi, kolorowymi domkami, wpisane malowniczo w otaczaj帷e je zbocza, garbate pola rozci庵ni皻e 豉nami a ku linii lasów i niezliczone bocianie gniazda trzymaj帷e stra nad szcz窷ciem mieszka鎍ów - oto, czego mo瞠my si spodziewa, przyje盥瘸j帷 tutaj.

Roztocze - Zamo嗆

Gównym punktem zachodniego i centralnego Roztocza, czyli cz窷ci le膨cych obecnie po polskiej stronie, jest oczywi軼ie Zamo嗆. Za這穎ny w 1580 roku przez Jana Zamoyskiego, kanclerza i hetmana wielkiego koronnego, i wzorowany na strukturze Lwowa mia by siedzib rodu i sercem maj徠ku przekszta販onego dziewi耩 lat pó幡iej w Ordynacj Zamojsk, która w takiej formie przetrwa豉 ponad 350 lat.

Gównym architektem Zamo軼ia by W這ch Bernardo Morando. To jemu zawdzi璚zamy oryginalny uk豉d oraz plan zabudowy. I to dzi瘯i jego geniuszowi Zamo嗆 - z jedn z najlepiej zachowanych renesansowych starówek - w 1992 roku zosta wpisany na list dziedzictwa UNESCO.

Naturalne ukszta速owanie terenu i otoczenie miasta nowoczesnymi systemami obronnymi, sk豉daj帷ymi si z bastionów, sza鎍ów, rawelinów i kurtyn, sprawi這, 瞠 Zamo嗆 szybko znalaz si w gronie najnowocze郾iejszych europejskich twierdz. Podczas potopu szwedzkiego tylko on, poza Cz瘰tochow, opar si pochodowi wojsk Karola Gustawa. Przez wszystkie lata swojej historii zosta zdobyty szturmem tylko raz - przez ksi璚ia Józefa Poniatowskiego. O ile oczywi軼ie nie liczy turystów z ca貫go 鈍iata szturmuj帷ych i zdobywaj帷ych miasto dzisiaj.

Warto pój嗆 za ich przyk豉dem i zobaczy fragmenty murów i fortyfikacji, przej嗆 si uliczkami starego miasta, zajrze na Rynek Solny, 瞠by odwiedzi budynek synagogi, i wypi piwo w knajpce na Wielkim Rynku. Koniecznie trzeba równie spojrze do góry na strzelist wie輳 ratusza, zrobi sobie zdj璚ie na jego charakterystycznych schodach i pos逝cha hejna逝 - granego na trzy strony 鈍iata, ale nigdy w stron królewskiego Krakowa, z którym Zamo嗆 konkurowa. Na koniec warto wej嗆 na wie輳 dawnej kolegiaty, sk康 rozci庵a si pi瘯na panorama.

Roztocze - Szczebrzeszyn

"Wszak Szczebrzeszyn z tego s造nie, 瞠 w nim zawsze chrz御zcz brzmi w trzcinie" - tak o oddalonym o 20 kilometrów od Zamo軼ia miasteczku pisa Jan Brzechwa. I cho trzcin dawno ju w Szczebrzeszynie nie ma, jest drewniany pomnik s豉wnego chrz御zcza, który sta si postrachem dla cudzoziemców próbuj帷ych poprawnie wymówi sparafrazowane powiedzenie.

Pocz徠ki miejscowo軼i si璕aj XIII wieku. W tym czasie istnia tu gród warowny wchodz帷y w sk豉d s豉wnych Grodów Czerwie雟kich. Prawa miejskie oparte na prawie magdeburskim Szczebrzeszyn otrzyma oko這 1388 roku i utrzyma je nieprzerwanie a do dzisiaj, co czyni go najstarszym miastem Roztocza. Na pocz徠ku XX wieku miasto zamieszkiwa豉 ju w przewadze ludno嗆 篡dowska. 奸ady tej koegzystencji mo積a zobaczy na rynku, gdzie obok siebie ulokowane s synagoga, ko軼ió i cerkiew.

Spo鈔ód licznych pieszych i rowerowych szlaków najlepiej wybra si na spacer 軼ie磬 陰cz帷 Szczebrzeszyn z Kaw璚zynkiem, prowadz帷 przez liczne lessowe w患ozy zwane Piekie趾iem. 圭iany jarów dochodz tu do 20 metrów wysoko軼i. Po drodze znajduje si kilka malowniczych punktów widokowych, z których mo積a podziwia przep造waj帷 w dole rzek Wieprz.

Roztocze - Zwierzyniec

Kto zm璚zy si zwiedzaniem i marzy o chwili spokoju, powinien uda si do niedalekiego Zwierzy鎍a. Tu, w samym sercu Roztocza雟kiego Parku Krajobrazowego, przemili mieszka鎍y oferuj przyjezdnym go軼in i relaks w 鈍ietnie prosperuj帷ym letnisku. Niezale積ie od tego, czy wybierzemy interesuj帷e trasy rowerowe, piesze w璠rówki po okolicznych górach i lasach, sp造wy kajakowe po Wieprzu i Tanwi, k徙ieliska nad stawami Echo lub zalewem w Rudce, jazdy konne czy loty widokowe nad pasmem Roztocza, na pewno nie b璠ziemy si nudzi. Nie mo積a zapomnie te o browarze - za這穎nym na pocz徠ku XIX wieku przez Stanis豉wa Kostk Zamoyskiego. Na jego dziedzi鎍u od 2000 roku odbywa si Letnia Akademia Filmowa.

Wizjonerstwo i gospodarska r瘯a Zamoyskich objawi造 si tak瞠 stworzeniem w Zwierzy鎍u pod koniec XVI wieku pierwszego w kraju rezerwatu faunistycznego, gdzie dbano o przyrod, szczególnie o zabytkowe drzewa. Wybudowano równie ponad 30-kilometrowy parkan otoczony fos, wewn徠rz którego 篡造 簑bry, 這sie, jelenie, sarny, daniele oraz tarpany.

Do Zwierzy鎍a i letniego dworu Zamoyskich na wypoczynek i 這wy przybywali królowie: Jan Kazimierz, W豉dys豉w IV oraz Micha Korybut Wi郾iowiecki. Tu w 1812 roku, po drodze do Krasnobrodu, ci庵n窸a podobno armia Napoleona, który szed bi Moskala (st康 nazwa - trakt napoleo雟ki). W zwierzynieckich lasach oraz Puszczy Solskiej tworzy造 si i walczy造 oddzia造 partyzantów styczniowych, a podczas II wojny 鈍iatowej przebija造 si jednostki wojska polskiego wycofuj帷ego si do Rumunii i na W璕ry. 奸ady tych wydarze mo積a tu dostrzec niemal瞠 na ka盥ym kroku.

Roztocze - Zagroda Guciów

Ciekawym miejscem na Roztoczu jest te s豉wna Zagroda Guciów - skansen i muzeum etnograficzno-przyrodnicze prowadzone przez Ann i Stanis豉wa Jachymków. Gospodarze - z zawodu geograf i etnograf, z zami這wania poeci i pasjonaci okolicznego folkloru - zakochali si w Roztoczu i w豉郾ie tu postanowili osi捷 na sta貫. Tak powsta這 muzeum, w którym do dyspozycji zwiedzaj帷ych s kryte strzech wiejska cha逝pa i stodo豉 z XIX wieku oraz obora z pocz徠ku XX wieku. Ju od samego wej軼ia macha do nas skrzyd貫m pi瘯ny 簑raw b璠帷y rekonstrukcj studni. W oddzielnym budynku znajduje si karczma z czarodziejsk kuchni domow, s造nn na ca陰 okolic, oraz miejscami noclegowymi wabi帷ymi go軼i, by zostali tu na d逝瞠j.

Skansen prowadzony jest w nowoczesnym i 篡wym stylu. W budynkach mo積a zobaczy, jak wygl康a這 篡cie okolicznych ch這pów ponad sto lat temu. Zebrane s tu przedmioty u篡tkowe wykorzystywane w codziennej pracy w domu oraz polu. Za przewodników s逝膨 mieszka鎍y Guciowa, ubrani w tradycyjne stroje. Warto pos逝cha bajania o historii, obyczajach i legendach tej ziemi. A wszystko z humorem i na weso這. Warto równie spróbowa podp這myków wypiekanych tradycyjn metod w wiejskim piecu i napi si prawdziwego kwa郾ego mleka. Na miejscu jest te sklep, gdzie mo積a kupi oryginalne pami徠ki - wyroby sztuki ludowej autorstwa okolicznych artystów.

Palcem po Roztoczu

Z pewno軼i d逝go mo積a by jeszcze wymienia kolejne ciekawe miejsca ukryte w tej zielonej krainie. Cho熲y Bondyrz z m造nami i ferm strusi czy nast瘼ny na trasie uzdrowiskowy Krasnobród. Albo Bi貪oraj, gdzie przez wieki kwit這 sitarskie rzemios這 i gdzie produkowano wyroby z ko雟kiego w這sia. Tak samo Frampol, niezwyk貫 miasteczko z idealn renesansow zabudow (wzorowan zreszt na planach Zamo軼ia) albo Hrebenne, okolicach którego znajduje si fantastyczny rezerwat skamienia造ch drzew. Nie wiadomo, na co si zdecydowa. A Roztocze nie u豉twia takich wyborów. Wr璚z przeciwnie, za ka盥ym zakr皻em, za ka盥ym wzniesieniem, drzewem, chat czy stoj帷ym samotnie przydro積ym krzy瞠m pojawia si nowe odkrycie. Warto sprawdzi to samemu...

Roztocze - informacje praktyczne

Roztocze - jak dojecha?

Dojazd na Roztocze nie stanowi 瘸dnego problemu. Wystarczy wsi捷 w poci庵 do Zamo軼ia, sk康 jest ju bardzo blisko do ka盥ego z wymienionych w artykule miejsc. Podró z Warszawy trwa nieca貫 pi耩 godzin, a z Krakowa przez Rzeszów oko這 siedmiu. Mo積a równie skorzysta z regularnych po陰cze autobusowych PKS. Dobrym pomys貫m na szybkie i niezale積e zwiedzanie jest przyjechanie tu w豉snym samochodem. Koniecznie trzeba zabra ze sob rowery! Centralny Szlak Rowerowy Roztocza (czerwony) ma a 189 kilometrów d逝go軼i.

Roztocze - noclegi

Baza noclegowa na Roztoczu jest doskonale zorganizowana i przygotowana na przyj璚ie turystów z ró積orodnymi wymaganiami. Ka盥y znajdzie co dla siebie. Od porz康nych i niezbyt drogich pokoi w prywatnych kwaterach, przez gospodarstwa agroturystyczne, a do domków jednorodzinnych oraz apartamentów i hoteli. Najwy窺zy standard znajdziemy oczywi軼ie w Zamo軼iu.

Informacja turystyczna

Zamojski O鈔odek Informacji Turystycznej

Rynek Wielki 13, Zamo嗆, tel. 84 639 22 92

e-mail: zoit@osir.zamosc.pl

www.zoit.zamosc.pl

W internecie

www.roztocze.info

www.roztocze.com